(Kn)uffelt(j)e: Maandag 15 januari 2018

Van 'horizontaal zeven letters' of 'verticaal vijf letters' is gisteren niets gekomen. Jammer maar helaas, want het is erg fraai weer voor een buitenactiviteit. Ik heb afgesproken met een kennis dat ze me om drie uur 's middags zou bellen. Het heeft iets te maken met 'muziek zoeken' en dus is het van belang dat ik thuis ben. Ik zie met lede ogen aan hoe het vier uur wordt zonder dat de telefoon over gaat. Pas om zeven uur krijg ik een telefoontje. ,,Het hoefde niet meer". Enerzijds blij omdat ik niet zo had uitgekeken naar deze 'zoektocht', tegelijk een beetje een katergevoel over de 'verloren' zondag. Zeker als ik vanmiddag door de storm en regen naar Meppel fiets. Dit is pinda's vergeleken met wat ons donderdag te wachten staat: Windkracht acht! In de vooruitzichten op de langere termijn bestaat zelfs een mogelijkheid voor sneeuw in de volgende week. Nee, het voorjaar is nog een eind weg! Het is dus ook niet de tijd om de korte broek aan te trekken en bruin te worden op het strand van Uffelte. Ik heb wel eens van het strandje gehoord, maar wist nooit waar het zat. Ik hoop niet dat het hele dorp uitloopt voor dit strand want dan wordt het dringen. Het zal vooral het domein zijn van de jongelui, denk ik zo. De advertentie wordt steeds mooier: Rietgedekte boerderij aan de rand van een rustiek Drents dorp, bos en heide op loopafstand en circa anderhalve kilometer naar het strand. Ik ga hier nog héél lang vakantie vieren!

Een leven met Delores

Het leven van een popmuzikant kun je in zekere zin vergelijken met het werken bij de Hoogovens. Aan de buitenkant lijkt het allemaal prachtig: Elke avond een uitzinnige menigte voor het podium en lekker deuntjes kunnen maken die je trouwe fans toch wel kopen. Het constant op tournee zijn, brengt echter gevaren met zich mee. Nemen we eerst de verstoorde nachtrust en het minder evenwichtige voedsel. Om jezelf maanden lang staande te houden in het gezelschap van bandmaatjes en roadies drink je eens vaker een flesje whiskey dan dat je thuis zou doen. Vervolgens liggen ook nog allemaal chemische middelen op je te wachten. Voor wie de jaren zeventig heeft overleefd als popmuzikant is de leeftijd van zeventig jaar al een hele prestatie. Geen wonder dat ze bij bosjes vallen sinds een paar jaar. Op je zesenveertigste hoef je doorgaans nog niet bezig te zijn met een naderend einde mits je een ernstige ziekte onder de leden hebt. Over de doodsoorzaak is nog niets naar buiten gebracht. We weten alleen dat de laatste Cranberries-tournee is afgezegd wegens ziekte van Delores en dat zou met haar rug te maken hebben. Ook is bekend dat ze geregeld depressief is. Vandaag is plotseling een einde gekomen aan het leven van Delores O'Riordan, frontvrouw van The Cranberries. Het is niet een volledig leven geweest voor mij, maar in het uiterste begin van onze kennismaking heeft The Cranberries een grote rol gespeeld in mijn leven.

En zo gaan we weer even terug naar het Dicky Woodstock-festival van 1994 waarbij ik de naam 'Gerrit Solex' krijg toebedeeld. De naam die ik later zal omvormen tot 'Soul-X' en dat tegenwoordig alleen nog wordt gevoerd in de naam van dit blog. Ik wil eigenlijk al in 1993 naar het Woodstock-festival maar krijg het dan niet voor elkaar. Een jaar later zie ik het programma voor het festival en dan is het duidelijk: Hier moet ik bij zijn! Suzi Quatro, Wally Tax en Armand op de vrijdagavond, Prodigal Sons en Earth & Fire op de zaterdagavond. Als bonus een zéér vroeg optreden van Jovink & De Voederbietels, de mannen van de latere Zwarte Cross. Het eerste Woodstock dat ik mee maak, zal jaren later nog altijd gedenkwaardig zijn voor mij. Dit is het laatste 'gemoedelijke' jaar. Daarna krijgt Woodstock groeistuipen en zelfs ambities, dit is een alternatief 'dorpsfeest' met erg leuke acts en een onovertroffen sfeer. Het is december 1994 en ik heb een plan opgevat voor het komende weekend. Ik wil, in de winter, een 'bedevaartstocht' maken naar de Baarse Vrijstaat en een biertje halen in 'De Karre'. Het oog laat een prachtige dag zien met een mooi zonnetje, maar in werkelijkheid is het erg koud. Ik stap op de Solex en zet koers richting Steenwijk. Dat gaat eerst over Spannenburg en Follega en dan een stukje over binnenwegen. Ik ben afgelopen zomer hier ook in de buurt geweest en heb toen in een schuur een paar leuke singles gekocht. Ik vind de plek opnieuw en haal de overige platen die ik graag wilde hebben. Een paar kilometer verder en ik ben bij café 'De Driesprong' in Langelille, achthonderd kilometer ten noorden van Parijs. (Fries mopje voor thuis blijven in de vakantie, Langelille wordt dan uitgesproken als 'lon-zje-liel'). Tijd voor de inwendige mens. Een uitsmijter, koffie en een paar Jägermeisters naast de koffie. Ik mis de drank anno 2018 nauwelijks, maar bij extreme kou heb ik altijd nog zin aan Jägermeister. Hoewel het gezellig is in het café stap ik even later toch weer op de Solex. Bij Munnekeburen is even paniek.

De Solex doet het niet meer, maar het heeft blijkbaar alleen behoefte aan 'tender loving care'. Bougie poetsen en sproeier blazen, dat is alles wat ik kan doen en met succes. De Solex snort weer vrolijk verder. Over Driewegsluis en dan ontdek ik het paadje dat dan nog hoogst ongebruikelijk is, maar inmiddels een officiële status heeft gekregen. Tot dan toe kun je alleen maar een eind om het water heen naar Oldemarkt, maar dit kleine weggetje snijdt een heel stuk af. Rond een uur of half zes rij ik langs de greppel op de Baarse Vrijstaat waar ik een paar maanden eerder nog 'vol' ben in gegaan. Over de Wolterholten naar Tuk hobbelen en daar kennen ze direct mijn naam. ,,Waar is je Solex?", wordt er gevraagd. Ik wijs naar buiten. Een paar mannen beginnen aan de stamtafel te trekken om ruimte te maken. ,,Zet hem hier maar neer". De Solex gaat naar binnen en natuurlijk een rondje door de zaak en om het biljart heen. Dan keert de rust weer iets terug en mag ik lurken aan een flesje Hertog Jan. De muziek komt uit de nieuwe cd-jukebox en plots hoor ik een erg opvallend nummer dat ik niet ken. De hele bar schijnt 'fan' te zijn, hoewel eentje opmerkt dat het 'erg op Stiltskin lijkt'. Wie? Stiltskin heeft rond dezelfde tijd een hit met 'Inside' en, ja, de 'harde' gitaren lijken erg veel op elkaar. De plaat wordt die avond misschien wel vijf keer gedraaid en ik vind hem per keer steeds mooier worden. Het is 'Zombie' van The Cranberries.

De bandnaam is niet moeilijk te onthouden. Het doet me meteen denken aan het schoolreisje naar Terschelling waar we bij een cranberry-kwekerij zijn geweest. De cranberry-limonade maakt dat ik meteen naar de wc vlucht om mijn maag te legen. Dan smaken deze Ierse Cranberries naar méér! Op maandag is het 5 december en Sinterklaas slaat ons over voor wat betreft surprises en gedichten. Een chocoladeletter en een envelop met inhoud, dat is onze 'verdienste'. Ik fiets die dag naar Sneek om vijftien gulden en vijfennegentig cent te investeren in de cd-maxi van 'Zombie'. Het is voor mij de eerste cd-single die ik helemaal 'nieuw' koop. De eerdere cd-singles komen allemaal uit uitverkoopbakken. Het is nog het uiterste begin van 'Zombie', het staat nog lang niet in de top tien en is ook nog niet overal te horen. Dat verandert snel! Als op een bepaald ogenblik zelfs een 'volkskroeg' dit nummer gaat spelen, waar het anders helemaal niks van 'woeste muziek' wil weten, dan is dat het einde van mijn enthousiasme voor 'Zombie'. Langer dan vijf weken heb ik niet plezier gehad van de cd-single. 'Ode To My Family' wordt gelukkig geen grote hit en kan ik een paar weken later voor een fractie van de nieuwprijs kopen. Aan dat nummer beleef ik nog altijd veel plezier terwijl het met 'Zombie' nooit meer is goed gekomen. 'I Can't Be With You' blijft mijlenver van de Top 40 verwijderd en kan op een bepaald moment voor twee gulden in het boodschappenmandje. Ook koop ik in 1995 een oudere 'sampler' met 'alternatieve' muziek uit 1993. Daarop wordt 'Sunday' van het eerste Cranberries-album gepromoot en dat is lange tijd de plaat waarmee ik op zondag ontwaak na een avond stappen.

Ruim een jaar later verschijnt het volgende album van The Cranberries, maar... zonder een eerste aantrekkelijke single en dus verflauwt mijn interesse al snel. In Engeland leer ik vervolgens 'Linger' kennen, eveneens van het eerste album, en word ik ook nog eens 'geraakt' door een nummer van het derde album tijdens een pub-bezoek in York. En toch... het zal helemaal niks meer worden tussen mij en The Cranberries. Toch herinner ik me graag dat eerste weekend van 'Zombie', de dwaze Solex-tocht naar Tuk en terug. De periode dat The Cranberries 'speelt', maak ik nog vaak dergelijke uitstapjes naar Tuk en worden de zaterdagavonden steeds langer totdat ik er soms een halve week verblijf. Dat zijn dan weer minder leuke herinneringen buiten de 'houseparty' om. Heb ik dát verhaal al eens gedaan? Nee? Dat moet dan nog eens gebeuren...

Raddraaien: Sammy Davis Jr.

Een 'vage' kennis van Facebook biedt haarzelf aan als fotografe en had een paar zeer minimalistische foto's gedeeld van een microfoon. Dat kon ik ook wel! Vandaar dat jullie vanavond even tegen een, uit de losse pols genomen, foto van mijn studiomicrofoon hebben aangekeken. Na een rijk gevulde uitzending nu maar een bericht schrijven. Ik ben in 'Do The 45' aan een ambitieuze klus begonnen: Het draaien van alle singles op alfabetische volgorde van platenlabels. Ik heb vandaag de A klaar gekregen exclusief Atlantic. Daar kan ik volgende week een show van drie uren mee vullen! Ik heb de 'Raddraaier' van vandaag in de handen gehad, want ja... wat doe je met platenmaatschappijen die met een cijfer beginnen? Ik zet ze dan toch maar bij de eerste letter van de uitspraak neer en dat betekent dat Sammy Davis Jr. op 20th Century onder de 'T' van 'twenty' komt. De 'Raddraaier' mag vandaag uit de eerste reserve-Blauwe Bak komen en dan wel de 71e single van het moment. Daar vinden we 'You Can Count On Me' van Sammy Davis Jr. (1976).

Waar en wanneer? Als ik het achteraf had geweten? Ik kan me herinneren dat je rond 1991 deze single op elke straathoek kon tegenkomen. Altijd in nieuwstaat want vaak is het een restant uit een winkelvoorraad en 'You Can Count On Me' verkocht beduidend minder dan 'Baretta's Theme'. Joost mag weten of de single toen al zó in trek was. Het lijkt er wel op en dus zijn de meeste exemplaren de Noordzee overgestoken? Ik kom in december 2013 erachter dat 'You Can Count On Me' alleen in Nederland een single-release heeft gehad. In de Northern Soul tellen elpees niet mee en willen de deejays beslist de single hebben. Dat maakt dat de plaat een flinke som geld waard is in Engeland. Ik zie hem geadverteerd staan voor 75 Engelse ponden. Op Marktplaats zijn enkele verkopers op de hoogte van de vraag vanuit Engeland want ook daar een paar voor twintig euro. Dan zie ik de advertenties van een voormalige dj en bij hem mag je bieden. Wellicht was hij met een euro al tevreden, maar ik bied een klein beetje meer. Bingo! Een prachtig plaatje mét fotohoes tot gevolg. De plaat heeft tijden in de koffers gestaan, maar... het komt nauwelijks aan bod in mijn set en dus staat het nu in de reserve-bak te wachten op betere tijden of de gang naar de 'algemene' jaren zeventig-bak. Het fenomeen Sammy Davis Jr. is niet helemaal 'nieuw' in mijn bakken. In Steenwijk hang ik jaren samen aan de bar met een oudere man die in zijn vroege jaren dj is geweest. Het gaat vaak over muziek en over zijn waardevolle platen. Als hij hoort dat ik ben gestopt met de drank, wil hij me beslist eens ontmoeten. Dat doen we op een doordeweekse middag in de kroeg waar we altijd zaten. Hij heeft een stapeltje singles meegenomen. ,,Als motivatie om door te zetten". Het verbaast me hoe goed hij hijn muzieksmaak weet in te schatten. De single van Sammy Davis Jr. lijkt op het eerste gezicht gewoon 'leuk', maar het blijkt nóg leuker te worden. Op de a-kant doet Sammy het thema van de film 'Salt & Pepper', maar op de b-kant trekt hij hard van leer in 'I Love The Way You Dance'. Dit is een Northern Soul-stamper van de bovenste plank. Davis doet het bijna op de Bill Cosby-manier: De draak steken met een muziekstijl maar tegelijk een uitvoering neerzetten die tot de betere van de betreffene stijl gerekend kan worden. Cosby's 'Little Ole Man' is nét zo geaccepteerd als 'Uptight (Everything's Alright)' van Stevie Wonder waarop het is gebaseerd. Zelf ben ik nog erg op zoek naar 'Hurray For The Salvation Army Band' waar Cosby een lange neus trekt naar 'Purple Haze' van Jimi Hendrix, maar dat is een ander verhaal. 'I Like The Way You Dance' is genadeloos snel en hard met een zeer fraaie climax en ook in Engeland durven sommige dj's het te draaien. Deze staat eveneens in de koffers totdat er ruimte moet komen voor crossover en sweet soul. Beide Sammy Davis-singles staan tegenwoordig in de reserve-bak.

Nu zou ik verder de geschiedenis kunnen induiken voor een blik op het leven van de showbiz-persoonlijkheid. Eerlijk gezegd beginnen mijn ogen steeds zwaarder te worden en dit is wel zo ongeveer wat ik wilde vertellen over de plaat. Ik heb morgenmiddag een telefonische afspraak ingepland en dit zou mijn wandel- of fietsavonturen in de weg kunnen staan. Ik zal proberen even zo goed morgen een foto te nemen van de omgeving, dan kan ik daarmee het 'verloren' bericht in halen.

Eretitel: 'Are You Ready'

Is 2017 zo snel voorbij gegaan? Ik kan bij het labellen van foto's en bestanden nog moeilijk wennen aan het nieuwe jaar. Zo is gisteravond even paniek als ik mijn folder met muziek voor 'Afterglow' niet kan vinden. Dat blijk ik de datum '11 januari 2017' te hebben gegeven en nu gebeurt hetzelfde bij de foto voor dit bericht? Ook bij het invoeren van pakketten in mijn werk moet ik nog echt even nadenken. Ik geloof niet dat eentje met '2017' de deur is uit gegaan. In beide gevallen is het geen ramp. Voor de pakketten is het handiger te traceren in de boekhouding als de juiste datum is ingevuld. Bij Soul-xotica vind ik het altijd wel leuk om te zien wat ik een jaar ervoor heb gedaan. Heb ik er toen evenveel last van gehad? Ik zie bij '11012016' een bericht staan over cassette-singles, maar volgens mij heb ik dat vorig jaar gedaan in verband met 'Het zilveren goud'. Vandaag een aflevering van de 'Eretitel', ik haal het 'verloren' bericht in tijdens het weekend, wellicht met een foto of een fiets- of wandeltochtje. Als jullie klaar zijn voor de 'Eretitel' dan los ik hierbij het startschot. De titel van deze week is 'Are You Ready'.

3. Bucks Fizz (1982)
De reden waarom de 'Eretitel' een dag op zich heeft laten wachten? Doorgaans ken ik twee van de drie nummers wel en is het vrij eenvoudig om de 'Eretitel' vast te stellen. Bij deze editie zijn Bucks Fizz en Billy Ocean beide een 'zwart gat' en moet ik dus even Youtube op gaan om de numemrs te beluisteren. Daar heb ik donderdag na 'Afterglow' geen energie meer voor en dus doe ik het vanavond. Morgen weer vroeg eruit om post te bezorgen en dus blijft dit het enige bericht van de avond. 'Are You Ready' is vooral de titel van de elpee van Bucks Fizz uit 1982, maar het kwartet heeft de plaat blijkbaar ook vertolkt in 'Countdown'. Enerzijds is Bucks Fizz zó fout dat ze bij Q Music er nog van kunnen leren, maar zoals vaker met 'fout'...? Bucks Fizz is méér dan twee heren en een dame met liedjes met een korte houdbaarheidsdatum, want vijfendertig jaar later kun je niet anders concluderen dat het erg goed in elkaar zit. Misschien nog wel meer gemodelleerd aan Abba als dat je zou denken. 'Are You Ready' is niet zo aanstekelijk als bijvoorbeeld 'Making Your Mind Up' en een derde plek is het maximaal haalbare voor het kwartet.

2. Pacific Gas & Electric (1970)
Bij de nummers 1 en 2 is het lastiger om te beslissen. Als we al voor Pacific Gas & Electric kiezen als ultieme nummer 1... welke versie gaan we dan gebruiken? Ik heb jarenlang de voorkeur gegeven aan de Scandinavische single-versie. Geen intro, meteen de drums en het liedje en halverwege een gitaarsolo. Tóch vind ik inmiddels de Nederlandse versie ook weer erg goed. Het gospel-achtige intro en dan helaas zonder de brug met de snerpende gitaar. Als het goed zou zijn, moest ik voor de albumversie kiezen om beide uitvoeringen samen te brengen, maar ik ben nog altijd niet bekend met het album van de groep. Dat moet ooit toch nog eens gebeuren en tot die tijd staat Pacific Gas & Electric op de tweede plek.

1. Billy Ocean (1980)
Ik moet voor de 'Eretitel' ook even mijn geheugen opfrissen met het nummer van Billy Ocean. Het behoeft enkel het intro en het eerste couplet en refrein om deze te prefereren boven Pacific Gas & Electric. Zo'n top drie is altijd veranderlijk en ik denk dat Ocean vooral ervan profiteert dat het inmiddels vrijdagavond is. Het is kwart voor twaalf en tien jaar geleden zou ik nu nog vrolijk op stap zijn gegaan, maar die tijd is al lang voorbij. Ik ga straks slapen en laat kroeg en discotheek voor wat het is. Tóch smaakt 'Are You Ready' erg goed op een vrijdagavond en dat brengt het nummer vandaag op nummer 1. Ik weet niet of dit afgelopen nacht het geval zou zijn geweest?

Het is best zonde maar deze 'Eretitel' is alweer ten einde. Wat zelfs méér zonde is, is dat er volgende week een nieuwe 'Eretitel' is. En dat is driemaal eeuwig zonde!

Raddraaien: Billy Joe Royal

Het 'weekend' zit er weer op voor mij. De fiets is niet uit het hok geweest en ik heb evenmin het erf verlaten. Het hoeft ook niet. Ik heb maandag genoeg boodschappen gehaald om me een paar dagen te kunnen redden. Het lijkt er even op of ik moet vandaag wel bezorgen, maar kreeg dinsdagmiddag telefonisch 'een goed weekend' toegewenst. Morgen weer aan de slag in Steenwijk en vanavond dus niet te laat naar bed. In december meen ik even een redelijk slaapritme te hebben ontwikkeld, maar sinds oud en nieuw is dit alweer een beetje in de war geschopt. Eerst maar even een bericht schrijven en dan straks nog maar een activiteit doen om moe te worden zodat ik als een blok in slaap kan vallen en op tijd ontwaken. Vandaag een aflevering van 'Raddraaien' en wel met de 48e single uit de veertiende jaren zestig-bak. Daar vinden we momenteel 'Hush' van Billy Joe Royal (1967).

Zo aan het begin van het nieuwe jaar en met nieuwe lezers kan ik eerst nog even uitleggen wat 'Raddraaien' precies inhoudt? Het is begin 2012 als ik goed en wel de Northern Soul-verzameling aan het 'bouwen' ben en ik vermoed dat de 'algemene' bakken nu wel zo'n beetje 'gevuld' zijn. Ik heb aanvankelijk het idee om vijfduizend singles te selecteren en deze in een willekeurige volgorde te zetten. Vervolgens zal ik mijn lezers steeds om een nummer tussen de 0 en 5000 vragen en de desbetreffende plaat behandelen. Dat selecteren en in willekeurige volgorde zetten gaat een mensenleven duren en in april van dat jaar wordt '20 Years Ago' mij té druk. Aan de hand van cijfers uit het publiek tel ik af in de verschillende bakken en gebruik deze single voor een bericht. In januari 2016 hou ik 'schoonmaak' in de bakken. Dubbele exemplaren gaan eruit en ik bepaal dat iedere bak 135 singles moet dragen. Een heel karwei bij het tussenvoegen van nieuwe platen, maar het bevordert de spanning in 'Raddraaien' en 'The Vinyl Countdown' op zondagavond op Wolfman Radio. In het begin maak ik gebruik van huisnummers van kappers uit de Gouden Gids en twee series geleden heb ik de prijzen uit een doe-het-zelf-folder gehaald. Sinds de vorige serie is het actuele nummer van de vorige 'Raddraaier' bepalend voor de huidige kandidaat. Doordat de bakken voortdurend wisselen, blijft het een verrassing. Het eindresultaat is nog steeds hetzelfde: Ik zal een bericht van normale lengte moeten schrijven over de plaat.

Waar en wanneer? Ik heb het even moeten nakijken, maar het klopt: 5 mei 1993. Ik ga die middag naar het bevrijdingsfestival in Leeuwarden waar Reboelje moet optreden. Ook maak ik hier kennis met het folkpunk-duo Pigmeat. Voordat ik me naar het plein bij de Oldehove begeef, ga ik uiteraard eerst even langs een paar platenwinkels in de Friese hoofdstad. Nu weet ik even niet zo goed meer te herinneren of de platen van 'T Keldertje of Downstairs afkomstig zijn, wél dat het een koopjeshoek is met singles die niet aan de kwaliteitseisen voldoen. In geval van Billy Joe Royal is vooral het hoesje beschadigd. Voor- en achterkant zijn van elkaar los gekomen, maar voor een gulden ben ik de man en plak het ding met selletape als ik thuis ben. De plaat zelf is in een topstaat en dat is die, na honderden draaibeurten, nog altijd! Tot mijn grote verrassing heb ik nog nimmer écht over Billy Joe Royal geschreven op Soul-xotica en dat wordt de hoogste tijd?

Billy Joe Royal wordt op 3 april 1942 geboren in Valdosta in de staat Georgia. Hij groeit op in Marietta en wijkt uit naar Atlanta om zijn eerste schreden in de muziek te zetten. Als zanger laat hij zich vooral beïnvloeden door Sam Cooke en andere zwarte zangers en hij formeert een rock & roll-band waarmee hij lokaal successen oogst. Royal is dan ook bevriend geraakt met liedjesschrijver Joe South. Deze heeft een liedje geschreven dat hij graag als demo zou willen rond sturen naar platenmaatschappijen. Royal gaat met South de studio in om een demo op te nemen van 'Down In The Boondocks'. Als het bandje bij Columbia terecht komt, tonen deze interesse voor zowel de zanger als het liedje. Royal krijgt een contract aangeboden en 'Down In The Boondocks' wordt tot single gebombardeerd. 'Boondocks' schopt het tot een negende plek op de Billboard, maar piekt in Canada en Australië. Bij ons bereikt het een 24e plek in de Top 40. 'I Knew You When' is eveneens een nummer 1-hit in Canada, maar in de rest van de wereld wordt Royal min of meer een middenmoter met een enkele uitschieter. 'Hush' komt in 1967 niet verder dan een 52e plek in Amerika, in Nederland kan hij rekenen op zijn eerste en laatste top vijf-hit in 1968. Royal brengt in 1967 'Yo-Yo' uit dat genadeloos flopt maar een paar jaar later succes zal opleveren voor The Osmonds. 'Hush' geeft Deep Purple weer een doorbraak. Royal zal in Amerika nog één keer goede zaken doen als popzanger en wel met de single 'Cherry Hill Park' in 1969. Het album van dezelfde titel bereikt nét de Album Top 100 aldaar. 'Heart's Desire' is niet bepaald een grote hit voor Royal, maar zal in de jaren erna worden opgepikt in de Engelse Northern Soul-scene.

In de jaren zeventig is Royal vooral een resident in Las Vegas, maar schittert ook op het witte doek en op de beeldbuis. In 1978 scoort hij een minimaal hitje met 'Under The Boardwalk' en dan is het even stil rond zijn persoon. Billy Joe Royal vindt zichzelf opnieuw uit en keert in 1984 terug als country-zanger. Op de 'mainstream' doet hij niet meer mee, maar is een grote naam op de country-hitparade van de jaren tachtig en negentig. Muziekproducent en -schrijver Paul Collins steekt zijn waardering voor Royal niet onder stoelen en banken en zet een Facebook-pagina op, 'The Beat Army', dat het oude werk van Royal volop promoot. Royal maakt hierdoor een wereldtournee met een zéér breed repertoire. In 2009 neemt hij zelfs nog een gospel-album op. Volgens de titel zijn eerste, maar het zal ook het laatste album worden van de man. Op 6 oktober 2015 valt hij in slaap en wordt niet meer wakker. Royal is slechts 73 jaar geworden.

Morgen de 'Eretitel' en volgende week 'Het zilveren goud' op deze plek.

Week Spot: Inez Andrews

Het lidmaatschap van de kerk is ruim tien jaar geleden beëindigd en de laatste keer dat ik voor een dienst in de kerk ben geweest, is met de begrafenis van vader geweest. Ik ben alleen in Nijeveen een paar keer binnen de muren van de kerk geweest, maar dan omdat de kerk een boekenmarkt heeft en de singles in het Godshuis staan. Buiten zo'n markt om zullen de volgende keren ook wel begrafenissen zijn. Ik respecteer wat dat betreft de keuze van de overledene en zijn/haar familie, maar voor mijn levensopvatting heb ik niets in de kerk te zoeken. Het is bizar: Een liefhebber van black metal hoeft nooit uit te leggen dat die in werkelijkheid geen kerken in brand steekt, hoewel zijn muziek daartoe oproept. Als gospel-verzamelaar moet je vaak verklaren dat je niet het gezongen woord hoeft aan te hangen. De gospel is vooral interessant voor mij omdat de gospel-funk en gospel-disco nauwelijks aansluiting vindt in de kerk en evenmin in de discotheken. Met andere woorden: Het is muziek die voor niemand is gemaakt en daardoor kun je anno 2018 erg leuke dingen ontdekken in de gospel uit de jaren zeventig en tachtig. Het onderwerp van de Week Spot hoef ik niet te 'ontdekken'. Inez Andrews is een grote naam in de beweging en de Week Spot is zowaar een Billboard-hit geweest in 1973. De kersverse Week Spot is een gospel: 'Lord Don't Move The Mountain' van Inez Andrews (1972).

Ik ken zelfs gospelverzamelaars en -dj's die het atheïsme aanhangen, maar dat ben ik zeker niet. Ik heb wel een zekere Godsbeleving, alleen is in mijn 'wereld' het dienen belangrijker dan de aanbidding. Dat dienen gaat niet middels moeilijke rituelen, gewoon 'goed zijn' voor de ander zou deze wereld een stuk aangenamer maken. Het is dus niet waar dat ik helemaal geen affiniteit heb met de boodschap in de gospelmuziek, hoewel ik zelf niet veel kan met de belijdenis door Jezus en de Heilige Geest. Toch kan ik met open mond luisteren naar het rotsvaste geloof dat wordt tentoongespreid. De Week Spot van deze week staat dichter bij mijn geloof. Geen 'J-bombs', maar de meer algemene 'Lord'. In het lied vraagt Inez (en de vele anderen die het hebben gezongen) de Maker om vooral niet de bergen weg te nemen uit haar leven, maar om haar de kracht te geven ze te beklimmen. Ook obstakels mogen niet worden verwijderd zolang hij haar helpt ze te ontwijken. Als dat nu vervolgens wordt uitgevoerd door een koor met kerkorgel en klappende handen, dan zou het nog steeds geen indruk hebben gemaakt. Inez brengt de boodschap in een ietwat bluesy landschap en dat is helemaal de juiste combinatie. Een optimistische boodschap in de vaak toch wat pessimistische blues, ik hou van het contrast!

Inez McConico wordt op 14 april 1929 geboren in het Amerikaanse Birmingham in de staat Alabama. Haar moeder sterft als ze twee jaar oud is en haar vader is veel op pad tijdens de Grote Depressie. Inez vindt veel troost in de kerk en zingt al snel in het kerkkoor. Het is nog niet zo goed geregeld met voorbehoedsmiddelen in de jaren veertig en zo kan het gebeuren dat Inez reeds moeder is als ze zelf nog tiener is. Om in het levensonderhoud te voorzien, werkt ze zes dagen per week en tien uren per dag voor het schamele loon van achttien dollar per week. Een vrij uitzichtsloze situatie en op een zeker moment vraagt ze om advies van bovenaf. Even later zit ze met een papieren zak en een potlood aan de keukentafel en schrijft ze haar eerste lied. Ze is in de jaren veertig begonnen als zangeres bij Carter's Choral Ensemble en vervolgens bij The Gospel Harmonettes. De laatste groep is in de midden jaren vijftig dé top van de zwarte gospelgroepen in Amerika. Leadzangeres Dorothy Love Coates stelt haar voor aan The Caravans. Daarvoor verhuist ze naar Chicago en maakt tot 1962 een glorietijd door met de groep.

Inez wordt geroemd vanwege haar unieke stembereik. New York Times gaat na haar overlijden zelfs zo ver om haar 'de laatste grote zangeres uit de gloretijd van de gospel' te noemen. Daarbij krijgt ze een plek toebedeeld naast Mahalia Jackson, Marion Williams, Dorothy Love Coates, Sister Rosetta Tharpe en Clara Ward. Albertina Walker, een ander vroeg lid van The Caravans, herinnert zich hoe Andrews het publiek in vervoering wist te brengen met het 'fluiten', het feilloze bereik van de hogere noten en dit alles zonder een falsetto. Haar optredens, solo en met The Caravans, zijn vaak samengevat als 'charismatisch'. In 1962 gaat ze met haar eigen groep werken: Inez Andrews & The Andrewettes, maar vanaf 1967 manifesteert ze zich als soliste. Je kan een Ikea-kast vullen met haar discografie. In de vroege jaren zeventig werkt ze voor Song Bird, niet te verwarren met het Jamaicaanse reggae-label, dat vanaf 1974 door ABC wordt gevoerd. 'Lord Don't Move The Mountains' is haar enige 'mainstream' hit. Het is reeds de tweede single die ik van Andrews heb. In de gospel-verzameling probeer ik zoveel mogelijk om de 'grote namen' heen te werken en toch zo nu en dan wat respect die kant op te sturen. 'God's Humble Servant' is een plaatje dat me ruim een jaar geleden 'pakt', maar verdwijnt in het niets bij 'Lord Don't Move The Mountains'.

Een dijk van een stem die me keer op keer weet te pakken en tekstueel vrij van de zoete geloofsverklaringen. In 'Lord Don't Move The Mountains' horen we Andrews vooral in de lagere regionen en heeft een lekker bluesy gevoel. Toch gaat ze flink tekeer naarmate het nummer vordert. Zoals het in een kerk of concertzaal heeft gewerkt, werkt het bij mij eveneens. Je kan als het ware helemaal 'mee gaan' in haar gebed en dat smaakt naar meer, hoewel ik ook niet te beroerd ben om nog eens een single van The Caravans aan de koffer toe te voegen. Op 19 december 2012 bezwijkt Andrews aan de gevolgen van kanker. Ze is 83 jaar geworden en wordt overleefd door haar zeven kinderen, negentien kleinkinderen en twaalf achterkleinkinderen.

De hoop op verwachting

Ik ga het de komende tijd vaak over 'werk' hebben op Soul-xotica. Nee, verwacht geen verhalen over mijn huidige werk, behalve dat het soms terloops ter sprake komt. Twintig jaar geleden was ik in York, zoals jullie vorige week hebben kunnen lezen. In de volgende aflevering van de ervaringen aldaar ga ik op zoek naar werk. Daar ken ik nog wel een paar leuke verhalen van die ik gerust wil delen. Vijfentwintig jaar geleden ben ik net van school gegaan. Dat hebben jullie middels 'Het zilveren goud' kunnen vernemen? Ik ben er zelf niet bij als mijn ouders op 9 december 1992 in een gesprek op school de waarheid te horen krijgen over de schoolresultaten van hun jongste zoon. Ik heb zelf ruim een jaar de schijn opgehouden dat het 'best goed' ging, maar het tegengestelde is waar. Met de talen lig ik vóór op schema, maar moet nog steeds beginnen met de boekhoudkundige vakken. Er wordt vanuit de school een voorstel gedaan, maar mijn ouders weten wel hoe laat het is. De volgende dag krijg ik het voorstel te horen van mijn decaan: Binnen drie maanden alle lesstof 'inhalen' en ik mag blijven. Ik begrijp wel als ik hiermee instem dat ik mijn journalistieke ambities aan de kant moet zetten. Ik kies eieren voor mijn geld en zo is het na de verplichte elf jaar dagonderwijs 'Dag onderwijs!'. Thuis laat 'heit' er geen gras over groeien. ,,Dan zul je aan het werk moeten en wel zo snel mogelijk".

Zo begin ik op dag 1 meteen al aan een ronde langs de uitzendbureaus. Overal laten inschrijven en vervolgens om de twee dagen een rondje maken langs deze uitzendbureaus om te horen 'of ze al iets hebben'. Uitzendbureau Start zit bij het arbeidsbureau in en dat is vlak voor de kerst hoopvol. ,,Morgen vooral terugkomen, wie het eerst komt wie het eerst maalt", is het devies. Kort daarop is de deal rond. Ik ga in de tweede week van 1993 beginnen aan mijn eerste échte baan. Dat is op de zuivelfabriek 'De Goede Verwachting'. Of...?

Ik stuit meteen al op het probleem als ik een foto wil zoeken. Eigenlijk hoef ik niet te zoeken, want ik ben op Facebook 'lid' van een pagina met oude foto's van de zuivelfabriek, maar toch kijk ik op Google. 'De Goede Verwachting' en Heeg leidt me nergens naar toe. Dan maar eens 'zuivelfabriek' en 'Heeg' proberen. Nu wél succes, maar... geen spoor van de 'Goede Verwachting'. De fabriek heet eigenlijk 'Hoop Op Zegen', de zuivelcoöperatie draagt de naam 'De Goede Verwachting'. Het is begin 1993 en de fabriek is inmiddels in handen van een groter concern dat alleen maar verder gaat met 'schrappen' van lokale fabrieken. De 'Westlite'-kaas is, volgens mij, de voornaamste reden dat 'De Goede Verwachting' nog open is. 'Westlite', ik hoor het mijn chef nog zeggen. Bovendien moet ik de jaren erop steeds aan hem denken als ik de naam van de 'boyband' Westlife zie. Twee jaar later, 1995, gaat de boel op slot en in 1996 gaat de fabriek tegen de vlakte.

Ik ben typisch zo'n spotgoedkope uitzendkracht van zeventien jaar. Ze kunnen een volwassen man met een gezin niet een onregelmatige dienst aan doen en dus kan ik komen opdraven. Het betekent dat ik soms na een 'gewone' werkdag om zeven uur naar bed moet, na middernacht eruit en dan in het donker naar Heeg moet fietsen. Wat de arbeidsinspectie van dergelijke tijden vindt? Niet zeuren want ik ben immers 'slechts' een goedkope uitzendkracht. Het werk zélf is één grote 'vernedering'. Ik 'verstop' de vertraagde motoriek en probeer me flink te houden, maar kan niet mee komen in het straffe tempo binnen een fabriek. Dat resulteert weer in commentaar dat ik 'lui' ben en 'dat ik helemaal niks kan'. Hoewel ik hier al een conclusie had moeten trekken, wil ik aanvankelijk niks weten van de vertraagde motoriek. Ik wil geld verdienen en, als het even kan, heel veel geld. Dat is het enige positieve dat ik me herinner van de zuivelfabriek. Ik heb, verhoudingsgewijs, nooit meer zoveel verdiend als in deze vier weken. Het moet de tweede of derde zaterdag zijn geweest. Ik ben in de stad in de snackbar met een paar vrienden uit het dorp. We willen een snackje eten en dan naar huis na een avond stappen. Eén van de jongens kijkt in de portemonnee en kijkt ons verontschuldigend aan. ,,Sorry jongens, ik kan niet meedoen, maar ik wacht wel even". Plots verander ik in Sinterklaas, maar niet alleen voor hem. Ik sta erop dat ik een rondje aan snacks geef als ik mag kiezen! Ze kijken me verbaasd aan. Ik duw ze de deur door naar achteren, het 'cafetaria'-gedeelte van de snackbar en trakteer hen op een bord patat met shoarma. Het kan toch niet op!

Tja, het werk. Gelukkig mag ik al snel uit de fabriek en in het kaasmagazijn. Daar heb je tenminste geen lopende band en heb ik 'het' beter onder controle. Collega's steken me de gek aan. Als ik kazen moet plastificeren, vullen zij de machine zó en zetten de plastic-kraan zo wijd open dat de kazen over de vloer rollen en mijn overall onder de plastic zit. Ik word uiteindelijk nog 'genaaid' door een andere collega. We moeten kazen op een karretje stapelen en deze naar de vrachtauto brengen. ,,Jij geeft me de kazen en ik stapel ze", zegt mijn oudere collega. Ik zie hem stapelen en zie dat het helemaal niet goed gaat. ,,Ik stapel en jij geeft me de kazen", blaft hij me toe. Als de kar vol is, wil hij het karretje naar de vrachtwagen sturen. Ik zie in de bocht dat het helemaal mis gaat, maar kan niks meer doen. De kazen vliegen over de vloer van het magazijn. Enkele kazen krijgen zo'n klap dat ze beschadigd raken. Dan komt de chef en begint luid te schelden. ,,Het is Gerrit's schuld, hij heeft de kazen gestapeld". En bedankt Fokke, want jouw naam zal ik nooit vergeten! Misschien moest ik je ook wel écht bedanken want jij hebt een einde gemaakt aan een kwelling van vier weken. Qua 'klokken' neem ik het ook al niet zo nauw en dit kaas-incident doet de emmer overlopen. Ik moet op maandag bij de directeur komen. ,,Dit is je laatste werkweek". Het zij zo. Ik herinner me nog wel de woorden van mijn chef. ,,Het bedrijfsleven is geen school, Gerrit. Op school kun je leraar plagen, dat moet je in het bedrijfsleven niet doen met je chef".

Ruim drie jaar later werk ik, middels de Jeugdwerkgarantieplanwet, een half jaar op de redactie van het Sneeker Nieuwsblad en word op een donderdagmorgen naar Heeg gestuurd. De sloop van de fabriek is in volle gang en vandaag gaat de schoorsteen tegen de vlakte. Ik ben zelf iets aan de late kant. Ik hoor iets voor Osingahuizen de knal van de explosieven, gelukkig legt onze fotograaf het vast op de gevoelige plaat. Ik praat vervolgens met de bewoners van de oude huisjes achter de fabriek en eentje lijkt me te herkennen. Zelf ben ik de details kwijt geraakt. Op de plaats van de zuivelfabriek staat inmiddels een woonwijk.